فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ اين نسيان نسيانى نيست كه رافع تكليف باشد بلكه از باب بىاعتنايى و عدم توجه بفرمايشات انبياء اصلا متذكر نميشوند و عقب سر مياندازند أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ در اخبار دارد از ميان قوم و از شهر خارج شدند و بقريه ديگرى رفتند چنانچه در بعض اخبار است يا در بيابان كه مفاد بعض ديگر است و ممكن است جمع بين اين دو كه يك قسمت بقريه نزديك آن قريه رفته باشند و يك قسمت در بيابان وَ أَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئِيسٍ اين عذاب سخت غير از مسخ است كه در آيه بعد اشاره دارد و تعيين نشده كه چه عذابى است ممكن است قطع بركات و حبوب و ثمار باشد يا فقر و فاقه و امراض سخت باشد هر چه بوده بسيار ناگوار بوده كه بئيس تعبير ميفرمايد بِما كانُوا يَفْسُقُونَ كه علت اخذ به اين عذاب همان فسق و نافرمانى بوده . [ سوره الأعراف ( 7 ) : آيه 166 ] فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ( 166 ) پس چون طغيان و سركشى و زياده‌روى كردند از آنچه به آنها نهى شده بود گفتيم از براى آنها كه باشيد ميمونها دروشده‌گان . اين آيه شريفه را ما در مجلد دوم اين تفسير صفحه 52 آيه 64 سوره بقره شرح كرده‌ايم و خبرى كه در سفينه از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه حيوانات مسوخ سيزده نوع است و فرمايش مجلسى در مجلد 14 بحار طبع امين الضربى صفحه 787 سى صنف شمرده و گفته كه بعضى راجع ببعض است و گفتيم در امم سابقه بسيارى مسخ ميشدند به صورت اين حيوانات ، و حديث كه از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه فرمود كسانى كه مسخ شدند سه روز بيشتر در دنيا باقى نميماندند و هلاك ميشدند نه اينكه اين مسوخ از نسل آنها باشند و تعبير بمسوخ براى اينست كه كسانى كه مسخ ميشدند شبيه اين حيوانات ميشدند مراجعه فرمائيد و در مجلد سوم كلم الطيب